Za początek rozwoju hydrogeologii w Instytucie Nauk Geologicznych UWr można uznać doktorat Michała Różyckiego oraz rozprawę habilitacyjną Janusza Bieńiewskiego z roku 1969. Zakład Hydrogeologii powstał w roku1970 a jego historię z lat 1970-2002 opisano w publikacji pod redakcją Grodzickiego (2003). Nowe tysiąclecie postawiło przed hydrogeologami nowe wyzwania oraz możliwości na płaszczyźnie dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej. W związku z powyższym, mając na uwadze efektywniejsze wykorzystanie potencjału pracowników w kwietniu 2000 roku nastąpił podział na Zakład Hydrogeologii Podstawowej i Zakład Hydrogeologii Stosowanej.

W strukturę Zakładu Hydrogeologii Podstawowej wchodzi:

• Pracownia Parametrów Hydrogeologicznych Skał
• Pracownia Geologii Środowiskowej

Skład Zakładu stanowią:

dr hab. Sebastian Buczyński – Kierownik Zakładu (strona www)

pokój 228; tel. 71 375 9288

dr hab. Robert Tarka

pokój 225; tel.71 375 9208

dr Magdalena Modelska

pokój 232; tel 71 375 9217

dr Tomasz Olichwer

pokój 232; tel 71 375 9217

dr Eliza Płaczkowska

pokój 233; tel. 71 375 9467

dr Marek Wcisło

pokój 226; tel. 71 375 9255

mgr Adam Wojtyna

pokój 221; tel. 71 375 9315

W zakładzie pracowali również:

prof. dr hab. Stanisław Staśko

Prezes Zarządu, Polskiego Komitetu Narodowego, Międzynarodowej Asocjacji Hydrogeologów (IAH)

dr Józef Kryza

dr Halina Kryza

dr inż. Bartłomiej Rzonca

Małgorzata Bednarz

Historia zakładu w latach 2000 – 2024

11.03.2000 roku uchwałą Senatu powołano do istnienia Zakład Hydrogeologii Podstawowej. Kierownikiem zakładu został dr hab. Stanisława Staśko prof. Uwr., a w skład zespołu weszli dr Halina Kryza, dr Józef Kryza, dr Robert Tarka i mgr Małgorzata Bednarz. W roku 2002 z Uniwersytetu Texas et El Paso (USA) przeszedł do ZHP dr Bartłomiej Rzonca (stypendysta Fulbrighta). Dwa lata później po obronach doktoratów zatrudnieni zostali dr Tomasz Olichwer i dr Magdalena Modelska. W roku 2005 dr B. Rzonca przeniósł się do Krakowa a zatrudniony został dr Sebastian Buczyński. Od roku 2010 po przejściu na emeryturę dra J. Kryzy zespół zasilił dr Marek Wcisło. W roku 2012 na emeryturę przeszła dr H. Kryza a w roku 2021 M. Bednarz, którą zastąpił mgr Adam Wojtyna. Po przejściu w 2019 roku na emeryturę prof. dra hab. S. Staśko kierownikiem Zakładu został dr hab. S. Buczyński a do zespołu, przechodząc z Polskiej Akademii Nauk dołączyła dr Eliza Płaczkowska.

Baza lokalowa i aparaturowa

W strukturę Z-du wchodzą dwie pracownie: Parametrów Hydrogeologicznych Skał oraz Geologii Środowiskowej. Zespół posiada i systematycznie rozbudowuje zaplecze aparaturowe do terenowego i laboratoryjnego oznaczania parametrów filtracyjnych skał i gruntów oraz badań hydrochemicznych. Do najważniejszej aparatury powszechnie wykorzystywanej w badaniach i dydaktyce należy geofizyczny rezonans magnetyczny (MRS) NUMISLite oraz wysokosprawny chromatograf cieczowy (HPLC).

Badania naukowe

W latach 2002-2015 badania naukowe prowadzone były głównie w obszarach górskich i obejmowały zagadnienia procesów zasilania i drenażu wód podziemnych, rozpoznania parametrów hydrogeologicznych skał, zasobów, reżimu i systemu przepływu wód podziemnych oraz badania składu chemicznego wód. Od początku działania Zakładu szeroko wykorzystywane jest modelowanie numeryczne wód podziemnych i migracji zanieczyszczeń. Pracownicy Z-du w latach 2003-2008 brali udział w wyprawach naukowych na Spitsbergen i do Wietnamu, a wyniki badań opublikowali w prestiżowych czasopismach z listy JCR. W okresie tym na zlecenie Ministerstwa Środowiska opracowano również arkusze mapy hydrogeologicznej Polski w skali 1:50 000 i wrażliwości na zanieczyszczenia wód podziemnych zlewni środkowej Odry. Podsumowaniem wieloletnich badań terenowych z obszaru Sudetów jest stworzona baza danych i mapy krenologiczne Ziemi Kłodzkiej.

Od roku 2016 profil badań ZHP stopniowo ulegał zmianom i aktualnie prowadzone badania koncentrują się na zagadnieniach zasilania i drenażu oraz formowania zasobów wód podziemnych na obszarach zurbanizowanych, ze szczególnym uwzględnieniem terenów intensywnej eksploatacji wód oraz aspektów zagospodarowywania wód opadowych i technologicznych. Drugi nurt badawczy stanowią badania warunków hydrogeologicznych na terenach siedlisk przyrodniczych szczególnie wrażliwych na zmiany stosunków wodnych (mokradła, torfowiska).   

W latach 2002-2024 pracownicy Zakładu brali udział w przygotowaniu wniosków projektowych i pozyskali środki w ramach 10 konkursów: KBN (2 projekty), NCN (3 projekty), NCBiR (2 projekty), MEN (1 projekt), IMGW (1 projekt), INTERREG EU (1 projekt), Fundusze Norweskie/EOG (1 projekt).

Wyniki badań były prezentowane na konferencjach krajowych i międzynarodowych, m. in. na kongresach IAH, Interreg Deepwater-CE, FlowPath, ERB oraz Open Eyes Economic Summit. Łączny dorobek publikacyjny w latach 2002-2024 pracowników ZHP obejmuje 46 publikacji z listy JCR oraz 243 artykuły w innych czasopismach. Szczegółowy spis publikacji zestawiono na stronie internetowej Zakładu (https://zhp.ing.uni.wroc.pl/).

Rozwój kadry naukowej

W latach 2002-2024 w Zakładzie zrealizowało prace doktorskie 10 osób. Sfinalizowano siedem z nich. Dwóch pracowników z sukcesem zakończyło wszczęte postępowania habilitacyjne. Byli to w 2008 roku dr R. Tarka oraz w roku 2019 dr S. Buczyński. 14 czerwca 2005 roku dr hab. S. Staśko, prof. UWr. otrzymał tytuł naukowy profesora nauk o Ziemi.

Dydaktyka

Pracownicy Zakładu prowadzili zajęcia dydaktyczne na studiach I i II stopnia kierunków Geologia, Inżynieria geologiczna i Ochrona środowiska realizując tematy związane z podstawami hydrogeologii, hydrologią i hydrauliką, jakością i ochroną wód podziemnych, monitoringiem środowiska przyrodniczego, zastosowaniem metod komputerowych, modelowania numerycznego i statystyki w hydrogeologii, projektowaniem i dokumentowaniem ujęć wód podziemnych, hydrogeologią złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Zajęcia odbywały się w języku polskim i angielskim; obejmowały również ćwiczenia terenowe. Pracownicy Zakładu angażowali się również organizacyjnie i merytorycznie w liczne fakultatywne przedsięwzięcia dydaktyczne, np. terenowe warsztaty realizowane w ramach ZPU1, ZPU2, Erasmus +, umów bilateralnych czy współpracy z SKNG (GeoBaltic Adventure). W okresie 2003-2024 w Zakładzie zrealizowano 323 prace dyplomowe, w tym 58 prac licencjackich, 37 prac inżynierskich i 228 prac magisterskich.

Współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym

Istotnym elementem badań prowadzonych w latach 2002-2024 są prace rozwojowe, wdrożeniowe i innowacyjne realizowane pod kątem potrzeb otoczenia społeczno-gospodarczego. Najważniejsze i najbardziej obszerne badania zrealizowano dla Coca-Cola HBC Polska (2005-2019), KGHM Polska- Miedź (2009-obecnie), MPWiK we Wrocławiu (2012-obecnie) oraz Lesaffre Polska S.A (2008-2009). W ramach tych badań opracowano m.in. Dokumentację hydrogeologiczną ustalająca zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w rejonie Tylicza, Dokumentacje hydrogeologiczne określające warunki hydrogeologiczne w związku z zamierzonym wykonywaniem odwodnień w celu wydobywania rud miedzi ze złóż „Polkowice”, „Rudna”, „Sieroszowice”, „Lubin-Małomice” i „Radwanice Wschód” oraz numeryczny model hydrogeologiczny uwzględniający strefy oddziaływania górnictwa rud miedzi LGOM.

Prowadzone od 2012 roku dla MPWiK we Wrocławiu prace odzwierciedlają zmianę światowego podejścia do gospodarowania wodami i wskazują rozwiązania, które pozwalają łagodzić oraz przeciwdziałać negatywnym skutkom zmian klimatu, w tym suszy i powodzi na obszarach miejskich. Rozwiązania te koncentrują się na wdrażaniu w przestrzeni miejskiej rozwiązań błękitno-zielonej infrastruktura oraz rozpoznaniu i uruchomieniu uzupełniających źródeł wody zapewniających dalszy rozwój wrocławskiej aglomeracji.

Ważne, wdrożeniowe prace objęły również zagadnienie rolniczego wykorzystania ścieków powstających w trakcie produkcji drożdży z zakładzie Leseffre Polska S.A. w Wołczynie.

Współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowymi

W latach 2002 –2024 pracownicy Zakładu realizowali zadania naukowe i dydaktyczne we współpracy z ośrodkami naukowymi takimi jak Sonora University (Hermosillo, Meksyk), University of Texas (El Paso, USA), Indiana University (Bloomington, USA), Saint Petersburg State University (Rosja), University of Aktau (Kazakhstan), RWTH Aachen University (Niemcy), Geomorphological Field Laboratory (GFL, Norwegia). W latach 2007/2008 dr Magdalena Modelska realizowała postdoc na Sonora University (Hermosillo, Meksyk) zajmując się badaniami intruzji wód zasolonych z Zatoki Kalifornijskiej.

Zamierzenia Zakładu

Wobec systematycznie ograniczanych środkach budżetowych na naukę krótkoterminowa strategia skierowana jest na umacnianie współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz pozycji zakładu jako liczącej się jednostki naukowej w regionie. Pracownicy Zakładu planują skoncentrować się na badaniach mających na celu przygotowanie rekomendacji i systemowych rozwiązań w zakresie wspierania działań zrównoważonego wykorzystania i gospodarowania zasobami wodnymi, w tym szeroko rozumianej ochrony i odtwarzania zasobów wodnych w kontekście adaptacji do notowanych zmian klimatycznych. Jako hydrogeolodzy jesteśmy zobowiązani podjąć interdyscyplinarną i zintegrowaną współpracę przy tworzeniu i wdrażaniu Dolnośląskiej Polityki Wodnej oraz aktywnie uczestniczyć w procesie podnoszenia świadomości społecznej poprzez działania informacyjne i edukacyjne.  Niezbędne jest również nawiązanie współpracy międzynarodowej i pozyskanie finansowania z europejskich projektów (optymalnie ERC, EOG, NCN OPUS + Lap). W tym celu w ramach działalności naukowej planujemy nawiązać współpracę z Uniwersytetem RWTH Aachen i Forschungszentrum Jülich w Niemczech oraz Geomorphological Field Laboratory (GFL) w Norwegii. Celem międzynarodowych badań będzie analiza wpływu zmian użytkowania terenu, w szczególności procesów wylesiania i zalesiania, na zasoby wodne oraz ich jakość w obszarach źródliskowych.  Oprócz silnej współpracy regionalnej zostanie nawiązana współpraca z ekspertami z zakresu geomorfologii i geologii w ramach grupy roboczej DENUCHANGE Międzynarodowego Stowarzyszenia Geomorfologów (IAG), zajmującej się badaniem współczesnych procesów denudacyjnych w różnych regionach świata. Wzrost znaczenia badań realizowanych w ramach interdyscyplinarnych, najlepiej międzynarodowych zespołów powinien znaleźć odzwierciedlenie w podniesieniu jakości publikacji. Niezwykle istotna jest również modyfikacja istniejących programów i kierunków studiów w celu ich dostosowania do potrzeb rynku pracy, oczekiwań studentów i wizji innowacyjnego państwa. Jako priorytetowe działanie, ale jednocześnie najtrudniejsze na chwilę obecną do zrealizowania jest przeniesienie pracowni Parametrów Hydrogeologicznych Skał do nowych pomieszczeń. Na potrzeby podniesienia jakości kształcenia niezbędne jest pozyskanie środków na zakup aparatury, która w jak największym stopniu będzie odpowiadała wyposażeniu firm hydrogeologicznych działających na polskim rynku.